مناقشه چین و تایوان بر سر چیست؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ در دهه‌های اخیر، مسئله تایوان به یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپولیتیک جهان تبدیل شده است و هر تحرک در این منطقه، واکنش‌های جهانی و منطقه‌ای گسترده‌ای به همراه دارد.رزمایش‌های اخیر ارتش آزادی‌بخش خلق چین در اطراف تایوان، نه صرفاً یک تمرین نظامی، بلکه پیامی قاطع و استراتژیک به جهان و به ویژه آمریکا و کشورهای حامی تایوان بود.

تاریخچه روابط چین و تایوان

مسئله تایوان ریشه در تحولات قرن بیستم دارد. پس از پایان جنگ اول چین با ژاپن و فروپاشی امپراتوری خاندان چینگ در سال ۱۹۱۱، جمهوری چین با رهبری سون یات‌سن شکل گرفت. با مرگ سون یات‌سن، چیانگ کای‌چک رهبری کومین‌تانگ را به دست گرفت و در طول جنگ داخلی چین (۱۹۲۶ تا ۱۹۴۹) تلاش کرد حزب کمونیست چین به رهبری مائو تسه‌تونگ را سرکوب کند، اما در نهایت شکست خورد و به تایوان عقب‌نشینی کرد.

از سال ۱۹۴۹، دو چین به صورت همزمان وجود داشتند: جمهوری خلق چین در سرزمین اصلی و جمهوری چین در تایوان. در دهه‌های بعد، بسیاری از کشورهای جهان، به ویژه کشورهای غربی، ابتدا تایوان را به رسمیت شناختند، اما روند ژئوپولیتیک به مرور تغییر کرد و در سال ۱۹۷۱ سازمان ملل به طور رسمی جمهوری خلق چین را به عنوان نماینده قانونی چین پذیرفت. 

با روی کار آمدن دنگ شیائوپینگ در سال ۱۹۷۸ و اجرای اصلاحات اقتصادی، چین مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی خود را به شکلی مؤثر دنبال کرد و در دهه‌های بعد، قدرت اقتصادی و نظامی چین رشد قابل توجهی یافت؛ تا جایی که امروز تایوان و منطقه شرق آسیا دیگر نمی‌توانند مسئله تایوان را بدون توجه به توانمندی‌های چین بررسی کنند.

اهمیت تایوان برای آمریکا: قطب تولید تراشه‌ها و زنجیره اقتصاد جهانی

تایوان، به ویژه در حوزه تولید نیمه‌رساناها و تراشه‌های پیشرفته، برای اقتصاد جهانی و به‌ویژه برای آمریکا اهمیت حیاتی دارد. صنایع نیمه‌رسانا، ستون فقرات فناوری‌های پیشرفته از جمله هوش مصنوعی، خودروهای خودران، هوافضا و صنایع دفاعی هستند. از این رو، هر گونه تلاش برای قطع کنترل آمریکا بر تایوان، به معنای تهدید مستقیم برای جایگاه اقتصادی و فناورانه این کشور در جهان است.

رزمایش‌های اخیر چین

رزمایش‌های ارتش آزادی‌بخش خلق چین که تحت عنوان «مأموریت عدالت ۲۰۲۵» انجام شد، بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین رزمایش‌های چند سال اخیر در اطراف تایوان بود. این رزمایش‌ها شامل عملیات زمینی، دریایی، هوایی و موشکی بود و با حضور تمامی شاخه‌های ارتش چین اجرا شد. هدف اصلی این مانورها، تثبیت برتری جامع چین در هوا، دریا و آتش دوربرد و تمرین آمادگی برای هر سناریوی ممکن بود.

لی شی، سخنگوی فرماندهی منطقه شرقی ارتش آزادی‌بخش خلق، اعلام کرد که نیروهای متشکل از ارتش زمینی، نیروی دریایی، نیروی هوایی و یگان موشکی، از ۲۹ دسامبر به اجرای تمرین‌های مشترک پرداخته‌اند. چین همچنین نقشه پنج منطقه بزرگ پیرامون تایوان را منتشر و هشدار داد که هیچ کشتی یا هواپیمای غیرمرتبط نباید وارد این مناطق شود.

نادر رونگ هوان، کارشناس مطالعات خاورمیانه چین، تأکید کرد: «هر بار که اصل چین واحد نقض شود، چین توانایی خود را برای تحمیل واقعیت‌های میدانی جدید و حفاظت از حاکمیت خود نشان خواهد داد.»

واکنش تایوان 

در واکنش به رزمایش‌ها، تایوان اقدام به استقرار نیروهای «مناسب و متناسب» در چارچوب «واکنش سریع» کرد و اقدامات چین را نوعی ارعاب نظامی خواند. با این حال، رئیس‌جمهور تایوان، لای چینگ ته، تأکید کرد که تایپه به دنبال تشدید تنش نیست و نیروهای مستقر تنها برای دفاع آماده‌اند. این رویکرد نشان می‌دهد که حتی دولت تایوان نیز بر اهمیت حفظ ثبات و پرهیز از تحریک چین واقف است.

از سوی دیگر، تعداد ۸۹ فروند هواپیمای نظامی چین و ۲۸ شناور نظامی و گارد ساحلی در نزدیکی جزیره مشاهده شد. 

واشنگتن، به ویژه رئیس‌جمهور وقت، دونالد ترامپ، نگرانی خاصی نسبت به رزمایش‌ها نشان نداد و گفت: «هیچ چیز نگران‌کننده‌ای در این تمرین‌ها نمی‌بینم؛ آن‌ها ۲۰ سال است که در آن منطقه مانور دریایی انجام می‌دهند.» این موضع، نمایانگر تمایل آمریکا به عدم مداخله مستقیم در امور داخلی چین است و به چین فرصت می‌دهد تا بدون تنش گسترده، خطوط بازدارندگی و اقتدار خود را تثبیت کند.

ارتش چین با بیش از ۲ میلیون و ۳۵ هزار نیروی فعال و بیش از ۵۱۰ هزار نیروی ذخیره، بزرگ‌ترین ارتش جهان است. این حجم عظیم نیروی انسانی به چین امکان بسیج سریع و استقرار گسترده در مناطق راهبردی را می‌دهد.

چین همچنین با دارا بودن حدود ۳۳۰۴ فروند هواپیمای نظامی، از جمله ۱۲۰۷ جنگنده نسل چهارم، و انواع مختلف ناوهای جنگی و سامانه‌های موشکی دقیق، رتبه سوم قدرت نظامی جهان را دارد. در مقابل، تایوان با حدود ۱۶۹ هزار نیروی فعال و ۱.۶۶ میلیون ذخیره، و نیروی هوایی حدود ۵۰۰ فروند هواپیما، توان محدودتری دارد و در صورت رویارویی مستقیم، به دشواری می‌تواند در برابر توانمندی گسترده چین مقاومت کند.